Jest to zaburzenie odżywiania o podłożu psychicznym, mające swoje skutki również w ciele. Osoba z BED, spożywa w trakcie napadu spore ilości jedzenia, w niedługim czasie. Napad objadania jest zwykle próbą poradzenia sobie z wcześniej doświadczonymi intensywnie emocjami. Brak wypracowanych sposobów poradzenia sobie z nimi prowadzi do usiłowania wyładowania swoich odczuć przez jedzenie.
Kryteria diagnostyczne BED (wg DSM-V)
Wśród kryteriów w celu diagnozy zaburzenia wymienia się:
powtarzające się napady objadania, które charakteryzują się obiema z następujących cech:
- jedzenie w określonym czasie (np. 2h) takiej ilości jedzenia, która zdecydowanie przekracza to, co większość ludzi zjadłaby w podobnym czasie w podobnych okolicznościach
- poczucie braku kontroli nad jedzeniem w trakcie trwania epizodu (np. poczucie, że nie można zaprzestać jedzenia lub zapanować nad tym, ile się je)
Epizody objadania się są związane z co najmniej trzema z następujących cech:
- jedzenie, szybszym niż w przypadku większości ludzi
- jedzeniem do osiągnięcia nieprzyjemnego uczucia sytości
- jedzenie dużych ilości jedzenia pomimo braku odczuwania głodu
- jedzeniem w samotności z powodu wstydu wynikającego z ilości spożytego pokarmu
- poczuciem obrzydzenia samym sobą, przygnębienia lub nasilonym poczuciem winy po epizodzie objadania się
wyraźne cierpienie spowodowane objadaniem się
- epizody objadania występują min. 1x tygodniowo przez 3 miesiące
- objadanie się nie jest związane z występowaniem powtarzanych niewłaściwych zachowań kompensacyjnych jak w bulimii (i nie występują tylko w anoreksji lub bulimii)
Pierwsze sygnały i błędne koło
Zaburzenie z napadami objadania pojawia się stopniowo wraz z narastającym napięciem. Oprócz wysokiej wrażliwości, predysponować może również brak odpowiednio rozwiniętych strategii radzenia sobie z dyskomfortem (głównie emocjonalnym i interpersonalnym). Czyli występowanie takich cech jak impulsywność, lub też wysoka neurotyczność.
Warto dodać, że u wielu osób z BED obserwuje się perfekcjonistyczne oczekiwania względem siebie, co może sprzyjać powtarzaniu się schematu błędnego koła. Osoba z dużym napięciem stosuje napad objadania się, by wyregulować stan emocjonalny. Gdy jemy, nasz mózg wytwarza serotoninę, która wpływa na poprawę samopoczucia, jednakże jest to krótkoczasowe. Po napadzie osoba chora zaczyna odczuwać znów poczucie winy i wstydu, a taki stan znów nasila napięcie i krytycyzm względem siebie. To może wzbudzać kolejny napad.
Ważnym sygnałem jest stosowanie restrykcyjnych diet i głodówek. Jeśli więc w sytuacjach stresowych i/lub lękowych (również takich życia codziennego) szukasz prób zaspokojenia w jedzeniu, to warto się temu przyjrzeć. Warto się wtedy zastanowić, czy rzeczywiście odczuwasz fizjologiczny głód, czy może jest to głód psychiczny (o tym zrobimy dla Ciebie kolejny post, byś mógł z czasem sprawnie umieć rozpoznawać te sygnały).
Przyczyny i cechy predysponujące
Zaburzenie z napadami objadania (tak jak inne zaburzenia odżywiania) ma charakter polietiologiczny, co oznacza, że wiele czynników w jednym czasie wpływa na rozwijanie się dysfunkcyjnego zachowania.
Klasyczny podział rozróżnia czynniki:
socjodemograficzne,
fizjologiczno-biologiczne,
środowiskowe
psychologiczne.
Socjodemograficzne czynniki to wiek (najczęściej między 18-29 rokiem życia), płeć (częściej kobiety, ok 70-75% zachorowań), masa ciała (obserwuje się duży odsetek współwystępowań BED z otyłością).
Czynniki fizjologiczno-biologiczne to między innymi geny, a także działanie ośrodku głodu i sytości, co może być dodatkowo zaburzane przez próby stosowania znacznych ograniczeń jedzenia. Silny głód jest więc kolejnym sygnałem ostrzegawczym, który może prowadzić do wystąpienia napadu. U chorych zaleca się stosować zasadę 5-6 posiłków w ciągu dnia, z równym przedziałem czasowym. Taka metoda pozwoli nie doprowadzać organizmu do uczucia silnego głodu, co pomoże w sytuacjach stresowych nie przerzucać tak silnie uwagi na jedzenie.
Czynniki środowiskowe takie jak zdrowie psychiczne w rodzinie, czy też wpływ społeczno-kulturowy odgrywają istotną rolę w rozwoju BED.
Stygmatyzacja wśród społeczeństwa z jaką mierzą się osoby otyłe, sprzyja poczuciu winy i wstydu, a to ponownie nasila ryzyko napadu.
Psychologiczne aspekty, to między innymi poziom świadomości, osobowość, podatność na stres i ocenę innych osób.
Konsekwencje
Nieleczone zaburzenie z napadami objadania się może prowadzić do:
- otyłości
- skutków związanych z otyłością jak obniżenie sprawności fizycznej i problemy zdrowotne
- głębokiej depresji
- ogólnego spadku jakości życia (w tym też interpersonalnego)
- zaburzeń hormonalnych (również problemy z płodnością)
- spadek samooceny
- i wiele innych problemów
Dlatego nie bagatelizuj tych objawów. Szybsza reakcja i próba nauczenia się zdrowszych metod radzenia sobie, pomoże uniknąć kolejnych trudności.
Jak leczy się BED?
W zależności od stopnia nasilenia problemu, zaleca się metody poznawczo behawioralne. Warto jednak pamiętać, że wzmacnianie swojego poczucia własnej wartości, przez ogólny rozwój osobowości, a także wgłębienie i poznawanie siebie, swoich zasobów oraz słabszych stron, może wspomóc w budowaniu odporności psychicznej oraz realnie pozytywnej samooceny.
Specjaliści zajmujący się pomocą osobom z napadami to psychoterapeuta, psychodietetyk, dietetyk, lub też psychiatra, jeśli zalecane jest również wsparcie farmakologiczne.
Pamiętaj, że jest to złożony problem, dlatego zaleca się również kontakt z lekarzem pierwszego kontaktu, który zaleci odpowiednie badania, by zaopiekować się Tobą w sposób całościowy.
Kiedy więc zgłosić się po pomoc?
Jeśli masz poczucie, że sobie nie radzisz, lub to co przeżywasz jest dla Ciebie zbyt obciążające, lub po prostu chcesz sprawdzić, czy możesz czuć się lepiej!
Wołanie o pomoc nie jest wstydem. Jest to wielka oznaka odwagi i tego, że chcesz dla siebie dobrze.
Jeśli nie wiesz gdzie skierować się o pomoc, odezwij się do nas, pomożemy Ci znaleźć odpowiednią dla Ciebie osobę!
Bibliografia: “Jedzenie pod wpływem emocji”, Anna Brytek-Matera i Kamila Czepczor-Bernat
Podziel się tym artykułem: