Artykuły • 10 minut

Samotność a bycie samemu – jak oswoić samotność?

Dominika Majdanik

Jesień ma w sobie coś, co sprawia, że możemy silniej odczuwać samotność. Dni stają się krótsze, szybciej zapada zmrok, a pogoda nie zawsze zachęca do wychodzenia z domu. Po intensywnym, letnim rytmie życia przychodzi czas spowolnienia. Jest mniej spontanicznych spotkań, mniej aktywności na świeżym powietrzu i więcej wieczorów spędzanych w pojedynkę.

W takich chwilach może pojawić się pytanie: „Dlaczego czuję się samotny/a?”.

Samotność nie zawsze oznacza brak ludzi w naszym otoczeniu. Możemy mieć przyjaciół, bliskich, grupy na Messengerze i setki obserwujących w mediach społecznościowych, a mimo to odczuwać brak prawdziwej bliskości. Możemy również mieszkać sami, spędzać dużo czasu w pojedynkę i dobrze się z tym czuć.

Dlatego tak ważne jest nie tylko to, ile osób mamy wokół siebie, ale również to, jakich relacji potrzebujemy i jak czujemy się we własnym towarzystwie.

Jesień może sprzyjać refleksji, odpoczynkowi i lepszemu poznawaniu siebie. Nie oznacza to jednak, że każdą samotność trzeba zaakceptować lub zamienić w okazję do rozwoju. Czasem potrzebujemy chwili dla siebie, a czasem rozmowy, bliskości i obecności drugiego człowieka.

Jak rozpoznać, czego naprawdę potrzebujemy? I jak sprawić, by jesienne wieczory stały się okazją do zadbania o siebie - niezależnie od tego, czy spędzamy je sami, czy w towarzystwie innych?

Samotność a bycie samemu – czym się różnią?

W codziennych rozmowach często używamy pojęć „samotność” i „izolacja” zamiennie. Warto jednak pamiętać, że opisują one różne doświadczenia.

Bycie samemu oznacza po prostu przebywanie bez towarzystwa innych osób. Może być świadomym wyborem, który daje spokój, odpoczynek i przestrzeń na własne potrzeby. Samotny spacer, wieczór z książką czy kolacja bez pośpiechu mogą być przyjemnym sposobem na regenerację.

Samotność jest natomiast subiektywnym doświadczeniem emocjonalnym. Pojawia się wtedy, gdy odczuwamy brak bliskości, zrozumienia lub więzi, których potrzebujemy. Możemy doświadczać jej nawet w otoczeniu wielu ludzi, jeśli nasze relacje nie dają nam poczucia przynależności.

Izolacja społeczna oznacza obiektywnie ograniczoną liczbę kontaktów i relacji z innymi ludźmi. Nie musi automatycznie wiązać się z poczuciem samotności, choć oba doświadczenia mogą występować jednocześnie.

To rozróżnienie pomaga lepiej zrozumieć własne potrzeby. Jeśli spędzasz wieczór w pojedynkę i czujesz spokój, być może po prostu potrzebujesz odpoczynku. Jeśli jednak towarzyszą Ci smutek, pustka, poczucie odrzucenia lub myśli w rodzaju „nikogo nie obchodzę”, warto potraktować te uczucia poważnie.

Nie chodzi o to, by się ich obawiać ani natychmiast z nimi walczyć. Ważniejsze jest zastanowienie się, skąd się biorą i czego mogą Ci sygnalizować.

Dlaczego jesienią możemy silniej odczuwać samotność?

Jesień sama w sobie nie musi wywoływać samotności, ale zmiany w codziennym rytmie mogą sprawić, że staje się ona bardziej odczuwalna.

Latem łatwiej o spontaniczne spotkania, wyjazdy, długie wieczory ze znajomymi czy spacery po pracy. Więcej czasu spędzamy na świeżym powietrzu i mamy więcej okazji do kontaktu z innymi.

Jesienią wracamy do pracy, na studia lub do szkoły. Po całym dniu obowiązków możemy mieć mniej energii na spotkania. Częściej zostajemy w domu, a kiedy codzienny pośpiech ustępuje miejsca ciszy, łatwiej zauważamy emocje, które wcześniej schodziły na dalszy plan.

Znaczenie mogą mieć również media społecznościowe.

Wystarczy kilka minut przeglądania Instagrama czy TikToka, aby zobaczyć zdjęcia przyjaciół z imprez, wyjazdów, randek i koncertów. Łatwo wtedy pomyśleć: „Wszyscy mają swoje życie, a ja utknąłem/utknęłam w martwym punkcie”.

Warto jednak pamiętać, że media społecznościowe pokazują przede wszystkim wybrane fragmenty rzeczywistości. Nie widzimy całego kontekstu życia innych osób, ich wątpliwości, trudności ani samotnych wieczorów.

Takie porównania mogą sprawić, że zaczynamy oceniać własne życie surowiej, zapominając, że w mediach społecznościowych widzimy tylko jego wybrane fragmenty.

Zamiast zastanawiać się, dlaczego nasze życie nie wygląda tak jak życie innych, warto zadać sobie inne pytanie: „Czy to, czego zazdroszczę innym, jest rzeczywiście tym, czego sam/a potrzebuję?”.

Być może brakuje Ci spotkań z przyjaciółmi. Być może tęsknisz za bliską relacją, a może po prostu potrzebujesz więcej aktywności i nowych doświadczeń. Rozpoznanie tej potrzeby to pierwszy krok do zadbania o siebie.

Czy każdą samotność trzeba pokonać?

Nie każdą samotność trzeba traktować jak problem, który należy natychmiast rozwiązać.

Czasami, gdy zostajemy sami, automatycznie szukamy czegoś, co wypełni ciszę. Włączamy serial w tle, bezmyślnie przeglądamy media społecznościowe lub sięgamy po telefon, byle tylko nie pozostawać sam na sam z własnymi myślami.

Oczywiście kontakt z innymi ludźmi jest ważny. Potrzebujemy więzi, poczucia przynależności i doświadczenia, że jesteśmy dla kogoś ważni. Jednocześnie możemy uczyć się spędzać czas w pojedynkę bez przekonania, że oznacza to coś złego.

Warto jednak odróżnić samotność, która daje przestrzeń do odpoczynku, od tej, która wiąże się z cierpieniem.

Jeśli samotność sprawia Ci ból, nie musisz zamieniać jej w produktywny czas. Nie każdy trudny wieczór musi prowadzić do odkrycia czegoś nowego o sobie, przeczytania kolejnej książki czy realizacji następnego celu. Czasem najważniejszym krokiem jest odbudowywanie więzi i szukanie kontaktu z drugim człowiekiem.

Możesz potrzebować bliskości i jednocześnie lubić własne towarzystwo. Możesz cenić samotne wieczory, a mimo to tęsknić za relacją. Jedno nie wyklucza drugiego.

Zamiast więc zmuszać się do polubienia każdej chwili spędzonej w pojedynkę, spróbuj sprawdzić, co w danym momencie będzie dla Ciebie najbardziej wspierające.

Jak oswoić samotność i zadbać o swoje potrzeby?

Pierwszym krokiem może być zaprzestanie traktowania samotności jako osobistego niepowodzenia.

W okresie wczesnej dorosłości łatwo uwierzyć, że życie powinno przebiegać według określonego scenariusza: własne mieszkanie, partner lub partnerka, liczne grono przyjaciół, rozwijająca się kariera i bogate życie towarzyskie.

Rzeczywistość jest jednak znacznie bardziej różnorodna. Ludzie budują relacje w różnym tempie, mają odmienne potrzeby i znajdują się na innych etapach życia. Nie istnieje jeden właściwy poziom aktywności towarzyskiej ani jeden moment, w którym powinniśmy mieć wszystko poukładane.

Dlatego zamiast pytać siebie: „Dlaczego jestem sam/a?”, spróbuj zastanowić się:

  • Czy potrzebuję teraz odpoczynku, czy kontaktu z kimś bliskim?
  • Czy brakuje mi rozmowy, zrozumienia, wsparcia, a może nowych znajomości?
  • Czy spędzam czas sam/a dlatego, że tego chcę, czy dlatego, że obawiam się odrzucenia?
  • Co mogę zrobić, aby poczuć się dziś trochę lepiej?

Odpowiedzi nie muszą być od razu jasne. Czasem wystarczy zauważyć, że za poczuciem samotności kryje się konkretna potrzeba, na którą można stopniowo odpowiedzieć.

Jeśli brakuje Ci kontaktu, możesz odezwać się do znajomej osoby, zaproponować wspólny spacer albo poszukać aktywności, która pozwoli Ci poznać ludzi o podobnych zainteresowaniach. Jeśli czujesz się przemęczony/a, być może potrzebujesz spokojnego wieczoru bez dodatkowych obowiązków.

Nie chodzi o to, by robić jak najwięcej. Chodzi o to, by podejmować działania, które odpowiadają na Twoje rzeczywiste potrzeby.

Czas dla siebie - odpoczynek czy samorozwój?

Samorozwój często kojarzy nam się z produktywnością. Myślimy o kursach, książkach, treningach, nauce języka, rozwijaniu kariery i wyznaczaniu kolejnych celów.

Tymczasem wartościowy czas dla siebie nie musi oznaczać ciągłego pracowania nad sobą.

Czasami samorozwój zaczyna się od odpoczynku, uważności i lepszego rozpoznawania własnych emocji.

Możesz przygotować sobie ulubioną kolację i zjeść ją bez telefonu. Możesz wyjść na spacer bez słuchawek, przeczytać książkę odkładaną od kilku miesięcy albo zacząć prowadzić dziennik, w którym zapiszesz swoje myśli i uczucia.

Możesz też pozwolić sobie na nicnierobienie.

To również może być potrzebne.

Warto jednak przyjrzeć się temu, co stoi za decyzją o spędzeniu czasu w pojedynkę. Czy wybierasz samotny wieczór, bo daje Ci spokój, czy może unikasz kontaktu, ponieważ boisz się, że ktoś odmówi spotkania? Czy odpoczywasz, czy raczej wycofujesz się z relacji, które są dla Ciebie ważne?

Nie musisz znać odpowiedzi na wszystkie te pytania. Samo ich postawienie może pomóc Ci lepiej zrozumieć siebie.

Krótkie ćwiczenie na jesienny wieczór

Znajdź kilka minut, aby spokojnie odpowiedzieć na trzy pytania. Możesz zapisać odpowiedzi w notesie lub po prostu zastanowić się nad nimi w ciszy.

1. Czy potrzebuję teraz odpoczynku, czy kontaktu z kimś?

Spróbuj nazwać to, czego najbardziej Ci brakuje. Nie oceniaj swojej odpowiedzi. Zarówno potrzeba ciszy, jak i potrzeba bliskości są naturalne.

2. Z kim chciałbym/chciałabym porozmawiać?

Pomyśl o osobie, przy której możesz być sobą. Jeśli ktoś przychodzi Ci do głowy, rozważ wysłanie krótkiej wiadomości lub zaproponowanie spotkania. Nie musisz czekać, aż druga osoba zrobi pierwszy krok.

3. Co sprawiłoby, że dzisiejszy wieczór byłby dla mnie wartościowy?

Może będzie to odpoczynek, przygotowanie ulubionego posiłku, telefon do przyjaciela, spacer albo zaplanowanie aktywności na kolejny dzień. Wybierz coś, co odpowiada Twoim potrzebom, a nie temu, co Twoim zdaniem powinieneś/powinnaś robić.

To proste ćwiczenie nie rozwiąże wszystkich trudności, ale może pomóc Ci zatrzymać się na chwilę i świadomiej zdecydować, jak chcesz spędzić swój czas.

Kiedy samotność staje się problemem?

Samotność nie zawsze oznacza, że dzieje się z nami coś niepokojącego. Może pojawiać się okresowo, na przykład po zmianie miejsca zamieszkania, zakończeniu związku, rozpoczęciu studiów czy utracie kontaktu z ważną osobą.

Warto jednak zwrócić uwagę na sytuacje, w których poczucie osamotnienia utrzymuje się przez dłuższy czas, nasila się lub zaczyna utrudniać codzienne funkcjonowanie.

Może towarzyszyć mu wycofywanie się z relacji, obniżony nastrój, trudności z wykonywaniem codziennych obowiązków albo przekonanie, że nie mamy nikogo, do kogo moglibyśmy zwrócić się po pomoc.

W takich chwilach nie trzeba czekać, aż sytuacja stanie się bardzo trudna. Rozmowa z bliską osobą może być pierwszym krokiem, ale jeśli samotność powoduje cierpienie lub utrudnia codzienne funkcjonowanie, warto rozważyć również konsultację ze specjalistą.

Nie musisz mierzyć się z tym doświadczeniem bez wsparcia. Proszenie o pomoc nie jest oznaką słabości, lecz sposobem na zadbanie o własne potrzeby i samopoczucie.
Jeśli potrzebujesz rozmowy ze specjalistą, możesz zapoznać się z ofertą konsultacji w Fundacji Powołani do Szczęścia.

Umów się na wizytę

Poznaj szczegóły na spotkaniu.

Umów się

Jak budować dobre relacje z innymi i samym sobą?

Oswajanie samotności nie polega na przekonywaniu siebie, że nikogo nie potrzebujemy. Nie chodzi również o to, by każdą wolną chwilę wykorzystywać na samorozwój.

Chodzi o stopniowe budowanie życia, w którym jest miejsce zarówno na bliskość z innymi, jak i na kontakt z samym sobą.

Jeśli brakuje Ci relacji, możesz zacząć od małych kroków: odezwać się do dawnego znajomego, przyjąć zaproszenie, zapisać się na zajęcia związane z Twoimi zainteresowaniami albo częściej inicjować spotkania. Nie każda próba od razu zakończy się nawiązaniem bliskiej relacji, ale budowanie więzi często zaczyna się właśnie od takich drobnych działań.

Jeśli natomiast potrzebujesz więcej czasu dla siebie, spróbuj tworzyć przestrzeń na odpoczynek bez poczucia winy. Nie musisz być stale dostępny/a, aktywny/a ani produktywny/a, by Twój czas miał wartość.

Pamiętaj, że to, iż dziś spędzasz wieczór w pojedynkę, nie przesądza o tym, jak będzie wyglądało Twoje życie za miesiąc czy rok. Obecny brak bliskich relacji nie oznacza, że nie możesz ich zbudować, a potrzeba kontaktu z innymi nie świadczy o tym, że nie potrafisz być sam/a.

Tej jesieni spróbuj więc na chwilę się zatrzymać. Zaparz herbatę, odłóż telefon, wyjdź na spacer albo zadzwoń do kogoś, za kim tęsknisz. Nie musisz od razu zmieniać całego swojego życia. Wystarczy jeden mały krok, który pomoże Ci zadbać o siebie.

Na koniec zadaj sobie pytanie:

„Czego potrzebuję, aby czuć się lepiej - więcej czasu ze sobą czy więcej bliskości z innymi?”

Być może odpowiedź nie przyjdzie od razu. I to w porządku.

Samorozwój nie zawsze oznacza stawanie się kimś zupełnie innym. Czasem zaczyna się od lepszego rozumienia własnych emocji, zauważania swoich potrzeb i odwagi, by zrobić dla siebie to, co naprawdę ważne - niezależnie od tego, czy oznacza to spokojny wieczór w pojedynkę, czy wyciągnięcie ręki do drugiego człowieka.

Potrzebujesz rozmowy/wsparcia?

Umów się na niskopłatną konsultację z jednym z naszych specjalistów.

Umawiam się

Wesprzyj nasze działania

Twoje wsparcie umożliwia nam kontynuowanie naszych działań i wspieranie młodych dorosłych w potrzebie.

Wspieram młodych

Podziel się tym artykułem:

Bądź na Bieżąco

Zapisz się do naszego newslettera, aby otrzymywać aktualizacje o naszych inicjatywach, nadchodzących wydarzeniach i sposobach zaangażowania się w działalność naszej organizacji.